Loading...
HOME  /  NEWS  /  ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΔΟΧΗ - METHODS OF SUCCESSION

INHERITANCE AND SUCCESSION

Search News
Κληρονομική Διαδοχή - Methods of Succession

CATEGORY: INHERITANCE AND SUCCESSION

Κληρονομική Διαδοχή - Methods of Succession

Στην Κύπρο, η κληρονομική διαδοχή της περιουσίας ενός αποβιώσαντα ρυθμίζεται, μεταξύ άλλων, από τις πρόνοιες του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου (Κεφ. 195) και του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμου (Κεφ. 189).

  1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ – H ENNOIA TOY «DOMICILE»

Για να εφαρμοστεί η Κυπριακή Νομοθεσία σε θέματα κληρονομικής διαδοχής ενός αποβιώσαντα, αυτός θα πρέπει, κατά την ημέρα του θανάτου του, να είχε την κατοικία του («domicile») εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η έννοια «κατοικία» («domicile») δεν αποτελεί συνώνυμο της οικίας ή της διαμονής του αποβιώσαντα αλλά ούτε και ταυτίζεται με τον τόπο θανάτου του ή την υπηκοότητα του αποβιώσαντα. Καθίσταται αδύνατο να δοθεί ένας συγκεκριμένος ορισμός στην έννοια του «domicile» καθ’ ότι αυτή αποτελείται από διάφορους παράγοντες οι οποίοι λαμβάνονται υπ’ όψη. Σε κάθε περίπτωση όμως, αυτό που είναι απαραίτητο να καταδεικνύεται είναι το στοιχείο της μονιμότητας της κατοικίας, δηλαδή την εθελοντική πρόθεση ενός προσώπου να συστήσει την μόνιμη κατοικία του ιδίου και της οικογένειας του σε ένα μέρος, όχι για ειδικό ή προσωρινό σκοπό αλλά με μελλοντική διάρκεια. Γενικά, κάθε πρόσωπο αποκτά το domicile καταγωγής του το οποίο διατηρεί μέχρι να αποκτήσει, με δικές του ενέργειες, άλλο domicile επιλογής. Τέλος, η Κυπριακή Νομοθεσία διέπει την κληρονομική διαδοχή ακίνητης περιουσίας η οποία βρίσκεται εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας, ακόμα και για πρόσωπα τα οποία κατά την ημέρα του θανάτου τους δεν είχαν Κυπριακό domicile. Σε κάθε περίπτωση, όπου υπάρχει αμφιβολία αναφορικά με το domicile του αποβιώσαντα και το δίκαιο το οποίο διέπει την κληρονομική του διαδοχή, το Δικαστήριο δύναται να εξακριβώσει τέτοιο θέμα μέσα από λεπτομερή εξέταση του ιστορικού του αποβιώσαντα.

  1. ΤΡΟΠΟΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ

 Η περιουσία ενός αποβιώσαντα δύναται να κληρονομηθεί και/ ή να διατεθεί με 2 τρόπους:

  1.  Με διαθήκη – Το δικαίωμα προσώπου να διαθέσει την περιουσία του με διαθήκη δεν είναι απόλυτο αλλά περιορίζεται στο μέρος της διαθέσιμης μοίρας, ως επεξηγείται κατωτέρω.
  2. Εξ’ αδιαθέτου – Όταν πρόσωπο αποβιώνει χωρίς ν’ αφήσει διαθήκη, η περιουσία του δύναται να διανεμηθεί μέσω διαδικασίας διαχείρισης στους συγγενείς του, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Μέσω διαδικασίας διαχείρισης θα διανεμηθεί επίσης το μέρος της περιουσίας αποβιώσαντα, ο οποίος συνέταξε διαθήκη, αλλά δεν περιλαμβάνετε σ’ αυτή καθώς επίσης και μέρος περιουσίας αποβιώσαντα ο οποίος άφησε διαθήκη όμως αποτελεί μέρος της νόμιμης μοίρας, ως επεξηγείται πιο κάτω. 
  1. ΚΑΤΑΡΤΗΣΗ ΕΓΚΥΡΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ

 Κάθε πρόσωπο με σώας τας φρένας και άνω των 18 ετών μπορεί να καταρτίσει έγκυρη διαθήκη, σύμφωνα με τις τυπικές προϋποθέσεις οι οποίες περιλαμβάνονται στον περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμο (Κεφ. 195), και να διαθέσει ολόκληρη ή μέρος της διαθέσιμης μοίρας της περιουσίας του. Για να είναι έγκυρη μια διαθήκη πρέπει:

 Να είναι έγγραφη και να εκτελεστεί, δηλαδή να υπογραφεί, με συγκεκριμένο τρόπο

  • Να υπογράφεται στο τέλος ή στο κάτω μέρος από τον διαθέτη ή άλλο πρόσωπο κατ’ εντολή και στην παρουσία του διαθέτη
  • Να υπογράφεται στην παρουσία 2 ή περισσότερων μαρτύρων που παρίστανται ταυτόχρονα. Οι μάρτυρες επιβεβαιώνουν και προσυπογράφουν την διαθήκη στην παρουσία του διαθέτη και στην παρουσία αλλήλων. Οι μάρτυρες πρέπει να είναι πρόσωπα άνω των 18 ετών, να έχουν σώας τας φρένας και να υπογράφουν στο όνομα τους. Κληροδοσία σε διαθήκη η οποία αφήνεται προς όφελος μάρτυρα, ο οποίος υπογράφει την διαθήκη, καθίσταται άκυρη.
  • Αν η διαθήκη αποτελείται από περισσότερα από ένα φύλλο χαρτιού, τότε κάθε φύλλο πρέπει να υπογράφεται ή μονογράφεται από ή για λογαριασμό του διαθέτη και των μαρτύρων.

Η πιστή τήρηση των πιο πάνω προϋποθέσεων καθώς επίσης και η προσεκτική σύνταξη μιας διαθήκης καθίστανται απαραίτητες για την εγκυρότητα της. Καμία κληροδοσία είναι έγκυρη εκτός εάν εκφράζει συγκεκριμένη πρόθεση.

Περαιτέρω, η εγκυρότητα μιας διαθήκης ή μέρος διαθήκης δύναται να αμφισβητηθεί εάν καταρτίστηκε μετά από εξαναγκασμό, απάτη ή ψυχική πίεση.

  1. ΝΟΜΙΜΗ ΜΟΙΡΑ – Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

Το Κυπριακό νομοθετικό πλαίσιο δεν επιτρέπει στους διαθέτες να διαθέσουν ελεύθερα τα περιουσιακά τους στοιχεία κατά βούληση μέσω διαθήκης. Ο Νόμος προστατεύει τα κληρονομικά συμφέροντα στενών συγγενών, ήτοι συζύγου, τέκνου ή κατιόντα τέκνου ή γονέα, για τους οποίους διαφυλάττει ένα σημαντικό μέρος της περιουσίας του αποβιώσαντα, την «νόμιμη μοίρα». Μια διαθήκη η οποία παραβλέπει την νόμιμη μοίρα, δεν είναι άκυρη αλλά το μερίδιο προς διάθεση θα μειωθεί ανάλογα έτσι ώστε να μην περιορίζεται η νόμιμη μοίρα. Με άλλα λόγια, εάν άτομο, το οποίο πεθαίνει αφήνοντας σύζυγο και δύο τέκνα, έχει συντάξει έγκυρη διαθήκη μέσω της οποίας διαθέτει όλη την περιουσία του στη σύζυγο και σε ένα εκ των τέκνων του, αποκλείοντας το άλλο, μόνο το ¼ της καθαρής αξίας της περιουσίας του μπορεί να διατεθεί στη βάση της διαθήκης. Κατά συνέπεια, τα ¾ της περιουσίας του αποβιώσαντα αποτελούν την νόμιμη μοίρα, η οποία θα διανεμηθεί κατά 1/3 μερίδιο στη σύζυγο και στα δύο τέκνα. Ως εκ τούτου, παρά το γεγονός ότι το ένα τέκνο του αποβιώσαντα αποκλείεται από τη διαθήκη, θα λάβει μέρος στην περιουσία του αποβιώσαντα ως νόμιμος κληρονόμος.

Καταληκτικά, απαιτείται προσεκτική εξέταση του νομοθετικού πλαισίου το οποίο διέπει τα θέματα κληρονομικής διαδοχής και η λήψη κατάλληλων ενεργειών πριν από τον θάνατο ενός προσώπου, προς αποφυγή σύνταξης είτε μιας άκυρης διαθήκης ή διάθεσης περιουσιακών στοιχειών στη βάση της νόμιμης μοίρας, εάν αυτή δεν είναι η επιθυμία του διαθέτη. Άλλοι εναλλακτικοί τρόποι μέσω των οποίων πρόσωπο το οποίο επιθυμεί να παραχωρήσει προς όφελος συγκεκριμένου ατόμου περιουσιακά στοιχείά μπορεί να το πράξει μέσω (α) της δημιουργίας Εμπιστεύματος, το οποίο δεν επηρεάζεται από τους νόμους περί διαδοχής και κληρονομίας και (β) σε περίπτωση ακίνητης ιδιοκτησίας, να προβεί σε μεταβίβαση της και εγγραφή δικαιώματος επικαρπίας προς όφελος του ιδίου.

 _________________________________________________________________________________________________________

In Cyprus, the succession of the estate of a deceased is governed, inter alia, by the provisions of the Wills and Succession Law (Cap. 195) and of the Administration of Deceased’s Estate Law (Cap. 189).

  1. APPLICATION FIELD – THE MEANING OF “DOMICILE”

In order for Cypriot Laws to be enforced and govern the issues of the succession of a deceased, he should have, at the date of his death, his domicile in the Republic of Cyprus. The term “domicile” neither does it constitute a synonym of home or residence of the deceased nor does it match with the place of death or the nationality of the deceased. It is impossible to give a precise definition of the meaning “domicile” since it consists of different factors that are taken into account. In any case, what is necessary to be proven, is the element of permanency of domicile, namely the willingly intention of a person to settle his domicile and the domicile of his family in one place, without any specific or temporary purpose but with future duration. Generally, every person has the domicile of his origin until he acquires, by virtue of his action, the domicile of his choice. Lastly, the Cypriot Laws govern the succession of immovable property suited in the Republic of Cyprus, even for persons not having their domicile in Cyprus. In any case, where there is any doubt regarding the domicile of a deceased and the law governing his succession, the Court may resolve such issue through a detailed examination of the background of the deceased. 

  1. METHODS OF SUCCESSION

 The estate of a deceased may be disposed and/or distributed with 2 methods:

 i.       By virtue of a Will – the right of a person to dispose his estate in accordance with the provisions of his Will is not absolute and is limited to the “disposable part”, as explained below.

 ii.      Intestate – a person, who dies without leaving a will, dies intestate and his estate may be distributed through an administration process to his relatives based on the degree of their relationship. Through an administration procedure will be distributed also the part of the estate of a deceased who has executed a legally valid but which is not included in it and the part of the deceased’s estate which falls under the forced heirship regime, as explained below.   

  1. DRAWING UP A LEGALLY VALID WILL

 Any person with a sound mind and over 18 years old can draw up a valid Will, in accordance with the formalities included in the Wills and Succession Law (Cap. 195), and dispose of part or all of the disposable part of his estate. A valid Will must:

 Be in writing and executed with a specified way;

  • Be signed at the end by the testator or a testator’s representative in the presence of the testator;
  • Be signed in the presence of 2 or more witnesses that are present simultaneously. The witnesses confirm and sign the Will in the presence of each other and of the testator. The witnesses must be persons over 18 years old, have a sound mind and sign in their name. A legacy to a Will that is disposed in favor of a witness to the Will is void.
  • If the Will consists of more than one paper, then each paper must be signed by the executor or his representative and by the witnesses.

The strict compliance with the formalities, as well as the careful drafting of a Will, are of vital for its validity. No legacy is valid unless it expresses a specified intention.

Furthermore, the validity of a Will or part of it may be disputed if it was executed by virtue of duress, fraud or undue influence. 

  1. FORCED HEIRSHIP REGIME

 The Cypriot legislative framework does not allow to a testator to dispose freely his estate, as he wishes, in accordance with his Will. The Law provides of a safeguard to the succession rights of close relatives, namely spouse, children or grandchildren or parent, for whom a great part of the estate of the deceased is guaranteed under the regime of forced heirship. A Will that ignores the right of a legal heir is not void but the disposable part of the Will will be limited accordingly to preserve the rights of the legal heirs. In other words, if the testator of a valid Will dies leaving a spouse and two children, excluding one of his children from his Will, only ¼ of the net value of the estate can be disposed based on the Will. Consequently, the ¾ of the deceased’s estate constitutes the estate falling under the forced heirship regime, which will be disposed by 1/3 proportion to the wife and to the two children. Therefore, although the child of the testator is excluded from his Will, he will receive a part of the estate as a legal heir of the deceased.

 Conclusively, a careful examination of the legislative framework governing the issues of inheritance and succession is required while the appropriate actions should be taken before the death of a person, in order to avoid either the drawing up of a void will or the disposition of his estate in accordance with the forced heirship regime, if this is not his wish. Other alternative ways by virtue of which a person may grand estate for the benefit of another specified person are either (a) through the creation of a Trust Instrument, which is not governed by the relevant inheritance and succession Laws or (b) in case of an immovable property, by transferring its legal title and registering a covenant for his benefit.

Author: DANIELA IATRIDOU